In Amsterdam, als onderdeel van de gay community, kan Syllah (29) zijn wie hij is, zonder te hoeven vrezen voor zijn leven. Bij TheBridge2Hope doet hij waar hij als klein, verstoten jongetje nooit de kans voor kreeg: leren, leren, leren. Verder droomt Syllah van een eigen plek. Vrijheden waar elk mens, ongeacht afkomst of geaardheid, recht op zou moeten hebben. Van jongs af aan heeft Syllah hiervoor moeten vechten.

 

In Nigeria, het geboorteland van Syllah, zijn deze vrijheden verre van vanzelfsprekend. Seksuele handelingen met iemand van hetzelfde geslacht zijn verboden. Word je hiervan verdacht, dan loop je risico op straffen variërend van geseling tot een gevangenisstraf van veertien jaar. Maar vaak komt het niet eens tot een proces. Syllah vertelt.

 

Duiveluitdrijving

“Ik kom uit Edo State. Ik was zo’n tien jaar toen mijn ouders erachter kwamen dat ik op jongens viel. De kerk, waar mijn ouders lid van zijn, heeft geprobeerd me te genezen met duiveluitdrijving en voodoo.” De littekens op zijn borst, armen en voorhoofd zijn hier stille getuigen van. Het had niet het gewenste effect. De gemeenschap voert de druk op, waarop zijn ouders hem naar zijn oom in Ondo State sturen, waar niemand hem kent.

 

Alleen

“Ik mag niet inwonen bij mijn oom, want hij is bang dat ik een slechte invloed op zijn kinderen heb. Hij huurt een flatje voor mij, dat op dertig minuten fietsen van zijn huis ligt.”

Syllah gaat aan de slag als automonteur. Naar school kan hij niet, omdat hij homo is en dit niet mag uitkomen. In een winkeltje waar hij elke dag na werk langsloopt, haalt hij een maaltje op. Dit winkeltje fungeert tevens als zijn bank. “Je kunt pas een bankrekening openen als je achttien bent. Omdat ik de eigenaresse vertrouw, durf ik bij haar mijn geld achter te laten.”

 

Geen proces

Rond zijn zeventiende heeft Syllah een vriendje. Dit komt snel uit, waardoor ze moeten onderduiken. Dan verdwijnt zijn vriend. “Ik heb hem nooit meer gezien. Hij heeft waarschijnlijk geen eerlijk proces gehad. Wij spreken allebei de taal van Ondo State niet. Als je wordt opgepakt op verdenking van homoseksualiteit en de politie begrijpt niet wat je zegt, dan word je publiekelijk in elkaar geslagen of erger, in brand gestoken. Ik heb dit met eigen ogen gezien.”

 

Vlucht naar Italië

Syllah wil weg uit Nigeria en gaat naar het winkeltje om zijn geld op te halen. De eigenaresse wil hem helpen, want “ze vindt hem een goed mens”, en stuurt hem naar haar broer in de noordelijk gelegen stad Kano. Syllah ziet nooit een cent van zijn geld. Maar omdat hij te goeder trouw is, volgt hij de instructies op van de broer. Een reis onder mensonterende omstandigheden volgt: als sardientjes in een busje door Niger en Libië; in een volgepropt bootje over de Middellandse Zee naar Lampedusa. Uiteindelijk bereikt hij de Italiaanse stad Bari. Daar wacht Matthew hem op.

 

Matthew

Matthew, een man die ook uit Edo State komt, heeft alle reiskosten voor Syllah voorgeschoten. Die moet hij terugbetalen door seks te hebben met zowel Matthew als vreemde mannen. Syllah doet wat hem wordt opgedragen. Na een aantal jaar hoort hij dat zijn moeder is overleden en breekt er iets in hem.

“Niemand wist wat er met me was gebeurd. Ik denk dat mijn moeder aan een gebroken hart is gestorven, door die onwetendheid. Ik heb geen vrienden, want Matthew isoleert me, en ook slaat hij me regelmatig. Ik breng geld in het laatje, maar hij deelt de opbrengst nooit met mij.”

In een opwelling raapt Syllah zijn spullen bijeen en rent naar het dichtstbijzijnde treinstation. Na een lange, slopende reis komt hij in 2019 aan op Amsterdam CS.

 

Doelloos

Syllah verblijft een tijdje in azc’s in Ter Apel en Groningen. Omdat hij niet kan bewijzen dat hij homoseksueel is, en dus zijn leven niet zeker is als hij teruggaat naar Nigeria, krijgt hij geen verblijfsvergunning. Hij komt terecht op straat, eerst in Utrecht, dan in Amsterdam. Daar vindt hij onderdak bij het Leger des Heils en warme maaltijden in het Wereldhuis, een centrum waar ongedocumenteerde mensen advies en ondersteuning krijgen. Via vrijwilligerswerk op een boerderij, komt hij een deelnemer van TheBridge2Hope tegen. Na een kennismaking met Anu, de programmamanager, begint hij in 2024 aan het tweejarige leerplan.

 

Brug naar zelfvertrouwen

“Het is fantastisch om mee te doen aan dit programma. Ik heb ontdekt dat ik meer kan dan ik had verwacht. Ik heb nooit leren lezen en schrijven. Nu kan ik al het Nederlandse alfabet opzeggen en de taal een beetje spreken.” Anu beaamt dat hij een leergierige leerling is. En ook de spil van zijn cohort. “Syllah is een stabiel iemand, en heeft een zacht en rustig karakter. Totdat hij en de deelnemers computerles hebben, dan gaat hij los!” vertelt Anu met een brede glimlach.

“Ik ben erg competitief en wil altijd winnen,” geeft Syllah toe. “We doen dan een wedstrijdje wie er als eerste een opdracht af heeft.”

 

Samen

Die saamhorigheid is waar Syllah het allemaal voor doet. “Ik voel me op m’n best als iedereen gelukkig is en elkaar ondersteunt. Dat we een gemeenschap kunnen zijn waar iedereen bij hoort. Ook als je homoseksueel bent. Dan voel ik me trots. Ik ben ook liever niet alleen op mijn kamer in het Leger des Heils, want dan komen er allerlei nare gedachtes naar boven drijven.”

Desondanks ziet hij de schoonheid van het leven nog in. En droomt hij van een eigen plek waar hij kan leven zoals hij wil, een recht dat zo vanzelfsprekend lijkt. Syllah besluit: “Vrijheid wordt vaak voor lief genomen.”